Aduana eraikina

Orduñako Aduana honek ondo erantzuten zien beharrizan funtzional horiei, eta gainera, eraikin zeharo bikaina da, monumentu itxura handia duena; izan ere, eraikina, arlo tipologikoari dagokionez, erabat aparta da Bizkaiko ondarearen barruan. Foruen Plazaren albo batean dago, arkuz betetako zirkuituan. Eraikin handia da, hiru altuerakoa eta beste bat solairuartekoa; harlanduzko etxea da, eta kareharrizko harlangaitza ere erabiltzen du. Gainera porotsua fatxadetako bao irekiak asko direlako batez ere. Erdiko patio baten inguruan artikulatzen da. Badakigu noiz egindakoa den Aduana, baina ez, ordea, nork egin zuen. Barnealdean duen inskripzio bati esker dakigu eraikuntza dataren berri; arkitektoari dagokionez, batzuen ustez Manuel de Carrera gipuzkoarra izan zen eraikinaren egilea, zeinek, Karlos III.aren eta Karlos IV.aren erregealdien bitartean, 1787tik 1792ra, Aduana altxatzeko obra zuzenduz. Hala ere, ez dago inon jasota nor den planoen eta, oro har, proiektuaren egilea; ziur aski, ez dabiltza oker autorea Juan Antonio de Olaguibel izan litekeela esaten dutenak. (Bizkaiko Foru Aldundia)

Aduana eraikina eraikuntza monumental bat da: lau angeluko oina du, kanpoaldean patioa eta hiru altuera desberdin; eraikina Urduñako alde zaharrean dago kokatuta. Estilo neoklasikoan eraiki zuen (1787) Euskal Herrian hain ezaguna den Justo Antonio de Olaguibel arkitektoak. Ondo bereizten diren altuera desberdinak ditu: beheko solairua, lehenengoa solairua eta bigarren solairua; fatxadetako baoak simetrikoki eta erregularki daude antolatuta. Beheko solairuan puntu erdiko hamahiru arkuk osatutako arkuteria bat dago, ataripe korritu bat osatzen dutelarik. Antolamendu hori beste bi solairuetan errepikatu egiten da. Fatxadaren goialdean frontoi triangeluar bat dago, eta tinpanoan Espainiako armarri bat ikus daiteke, erregearen koroa, armarriaren inguruan urrezko ardi-larrua eta Gaztela eta Leongo armak osatzen dutena. Bigarren armarri batek Espainia bateratu zeneko azken erresumako Granadako enblemak azaltzen ditu. Bederatzi kuarteletan dago zatituta, eta honako antolamendu hau du: Aragoi, Sizilia, Austria, Borgoina, Parma, Toscana, Flandes eta Tirol, eta Brabante. Barruko patiora irekitzen den parkean plaka bat dago eta bertan honako hau irakur daiteke: "Comienzos de esta obra el XV de Setiembre de MDCCLXXXVII, reinando Carlos III". Bizkaiko neoklasikoko eraikinik garrantzitsuenetako bat da.

(Ondarea. Kultura eta Hizkuntza Politika Saila)